Pamięć (kronika)

15/01/2026

The Nomadic Shtetl Archive. Mobile Interventions in Post-Jewish Architecture

Architecture of Memory explores architectural disappearance, urban remembrance and functional change amid social upheaval. Using archival, architectural and artistic methods, Natalia Romik investigates the spectral architecture of former shtetls – predominantly Jewish towns in Central and Eastern Europe before the Second World War. After the war, these towns were repopulated by people of other nationalities, who reused former Jewish properties. Today, traces of the Jewish populations have nearly vanished from urban reality and public discourse.

14/01/2026

Kard. Ryś o modlitwie wielkopiątkowej za Żydów: jest tak dramatycznie nieprawdziwa, że musi zostać zmieniona

Kardynał Grzegorz Ryś zabrał głos przed XXIX Dniem Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce, który będziemy obchodzić 15 stycznia. Jak podkreślił, "Dzień Judaizmu ma służyć chrześcijanom, katolikom w Polsce do tego, by uświadamiali sobie głębokie relacje, jakie łączą Kościół z judaizmem, chrześcijan z Żydami". Wspomniał też o wielkopiątkowej modlitwie za Żydów, podkreślając, że "Jest tak dramatycznie nieprawdziwa, że musi zostać zmieniona".

14/01/2026

Konferencja prasowa przed XXIX Dniem Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce, Tygodniem Modlitw o Jedność Chrześcijan i XXVI Dniem Islamu w Kościele katolickim w Polsce

Na temat Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce, który w tym roku obchodzony jest 15 stycznia, mówił kard. Grzegorz Ryś, metropolita krakowski, przewodniczący Komitetu Konferencji Episkopatu Polski ds. Dialogu z Judaizmem. – Dzień Judaizmu ma służyć chrześcijanom, katolikom w Polsce do tego, by uświadamiali sobie głębokie relacje, jakie łączą Kościół z judaizmem, chrześcijan z Żydami. Jest po to, by przypomnieć tę prawdę, którą najpiękniej napisał św. Paweł w Liście do Rzymian, że judaizm pozostaje dla nas korzeniem – mówił. – Ale oczywiście to ma sens tylko wtedy, kiedy korzeń jest żywy, nie kiedy jest martwy – dodał. – Dlatego nie myślimy tylko o zakorzenieniu chrześcijaństwa w judaizmie biblijnym, ale także o tych relacjach, jakie łączą chrześcijan i Żydów, chrześcijaństwo i judaizm dzisiaj – kardynał.

14/01/2026

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu

Żydowski Instytut Hitoryczny: 27 stycznia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu oraz rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau w 1945 roku.
Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu został ustanowiony w 2005 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w celu uczczenia pamięci ofiar pochodzenia żydowskiego pomordowanych w czasie II wojny światowej przez nazistowskie Niemcy.
Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN:
Auschwitz – niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i ośrodek zagłady – stał się międzynarodowym symbolem. Rocznicę jego wyzwolenia, 27 stycznia, Organizacja Narodów Zjednoczonych ustanowiła Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu.

07/01/2026

81. rocznica wyzwolenia Auschwitz - zapowiedź i fotorelacja

27 stycznia 2026 r. obchodzić będziemy 81. rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz.

31/12/2025

Miesięcznik "Memoria" Nr 99 (12/2025)

"Pamięć o Szoa, obozach koncentracyjnych, ośrodkach zagłady i innych obszarach ludzkiej tragedii z czasów II wojny światowej kształtowana jest na całym świecie w wielu miejscach i przez wiele osób. Miesięcznik "Memoria" ma być miejscem, gdzie będziemy pisać i opowiadać o naszych wspólnych wysiłkach. O misji zachowania pamięci."
Paweł Sawicki Redaktor Naczelny Miesięcznika "Memoria", Muzeum Auschwitz.

25/12/2025

Żydowski Instytut Historyczny jako twórca pamięci o Zagładzie. Mark–Datner–Tych

Poprzez działalność takich badaczy, a zarazem dyrektorów, jak Bernard Mark, Szymon Datner i Feliks Tych, Instytut nie tylko dokumentował Zagładę, lecz także aktywnie współtworzył jej społeczną i kulturową pamięć. Stał się miejscem, w którym archiwum, nauka i etyka pamięci spotykają się, tworząc trwałe ramy dla rozumienia Holokaustu w Polsce i poza jej granicami.

11/12/2025

Bożena Szaynok: „Trudno powiedzieć”. Wpływ soboru na podejście katolików w PRL do Żydów.

Dokument zwany od swych pierwszych słów Nostra aetate (dalej również: DRN) odnosił się także do trudnych kwestii z okresu narodzin chrześcijaństwa: „[…] większość Żydów nie przyjęła Ewangelii, a nawet niemało spośród nich przeciwstawiło się jej rozpowszechnieniu. Niemniej […] Żydzi nadal ze względu na swych przodków są bardzo drodzy Bogu […]”. Deklaracjastwierdzała: „Skoro więc tak wielkie jest dziedzictwo duchowe wspólne chrześcijanom i Żydom, święty Sobór” zaleca „obustronne poznanie się i poszanowanie, które osiągnąć można zwłaszcza przez studia biblijne i teologiczne oraz przez braterskie rozmowy”.

10/12/2025

Reports from the Shadow. Poles Warn about the Holocaust!

In 1942, after the Germans embarked on the mass murder of the Jewish population, Poland initiated the first international action aimed at stopping and condemning the German atrocities.

03/12/2025

Seminarium naukowe "Intelektualiści syjonistyczni wobec 'kwestii arabskiej' w Palestynie.

Kwestia obecności ludności arabskiej w Palestynie i jej stosunku do żydowskiego projektu narodowego zajmuje mało miejsca w pracach głównych przedstawicieli myśli syjonistycznej.
Tym bardziej istotne i ciekawe są koncepcje grupy intelektualistów z kręgu organizacji Brit Shalom, którzy uznawali tę problematykę za kluczową w kontekście zachowania emancypacyjno-humanistycznego kształtu syjonizmu