Nagroda im. Księdza Stanisława Musiała, przyznawana osobom zasłużonym dla dialogu chrześcijańsko- i polsko-żydowskiego.
12/02/2026 | Na stronie od 12/02/2026
Prof. Monika Adamczyk-Garbowska i o. Paweł Mazanka laureatami Nagrody im. ks. Stanisława Musiała
Nagroda im. Księdza Stanisława Musiała, przyznawana osobom zasłużonym dla dialogu chrześcijańsko- i polsko-żydowskiego, trafi w tym roku do prof. Moniki Adamczyk-Garbowskiej oraz o. Pawła Mazanki. Prof. Monika Adamczyk-Garbowska została uhonorowana w kategorii za twórczość, a o. Paweł Mazanka – w kategorii za działalność społeczną.
Prof. dr hab. Monika Adamczyk-Garbowska jest badaczką literatury żydowskiej w różnych językach, w szczególności literatury jidysz, tłumaczką oraz jedną z osób, które odegrały kluczową rolę w rozwoju studiów polsko-żydowskich po 1989 roku. Jest autorką ważnych książek poświęconych literaturze żydowskiej, m.in. „Polska Isaaca Bashevisa Singera – rozstanie i powrót” czy „Odcienie tożsamości. Literatura żydowska jako zjawisko wielojęzyczne”. Równolegle od lat zajmuje się przekładami literatury jidysz, dzięki którym polscy czytelnicy mogli poznać twórczość takich autorów jak Isaac Bashevis Singer, Szalom Asz czy Mordechaj Canin.
Ważnym nurtem jej pracy są badania nad historią Żydów w Polsce, w tym nad księgami pamięci. Była inicjatorką projektu badawczego, którego efektem jest tom „Tam był kiedyś mój dom... Księgi pamięci gmin żydowskich”, a także współredaktorką fundamentalnej publikacji „Następstwa zagłady Żydów. Polska 1944–2010”.
Na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie utworzyła Zakład Kultury i Historii Żydów, którym przez lata kierowała. Współtworzyła Polskie Towarzystwo Studiów Żydowskich oraz Polskie Towarzystwo Studiów Jidyszystycznych. Od 2006 roku jest członkinią Komitetu ds. Dialogu z Judaizmem przy Konferencji Episkopatu Polski, aktywnie wspierając inicjatywy edukacyjne i dialogowe na poziomie lokalnym i ogólnopolskim. O. dr hab. Paweł Mazanka, prof. UKSW jest redemptorystą, filozofem, kierownikiem Katedry Metafizyki Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Od wielu lat podejmuje intensywne działania na rzecz przywracania pamięci o żydowskich mieszkańcach Szydłowa i okolic – miejscowości, z której pochodzi. Jego zaangażowanie obejmuje badania archiwalne, dokumentowanie losów lokalnej społeczności żydowskiej oraz działania edukacyjne i upamiętniające, realizowane we współpracy z instytucjami, samorządem i mieszkańcami regionu.
O. Paweł Mazanka nawiązał kontakty z ocalałymi z Zagłady Żydami pochodzącymi z regionu oraz ich rodzinami, aranżował spotkania polsko-żydowskie i współorganizował wizyty młodzieży z Izraela. Jest inicjatorem rewitalizacji żydowskiego cmentarza w Szydłowie – jednego z najstarszych tego typu miejsc w Polsce – obejmującej jego uporządkowanie, ogrodzenie oraz prace zmierzające do przywrócenia nazwisk osób tam pochowanych. W działania te angażował lokalną młodzież i studentów, prowadząc z nimi kwerendy archiwalne, wywiady ze świadkami historii oraz prace dokumentacyjne. Ich efektem są publikacje oraz film dokumentalny poświęcony pamięci szydłowskich Żydów. Swoją wiedzą i doświadczeniem dzieli się także podczas wykładów i spotkań poświęconych relacjom chrześcijańsko-żydowskim.
Nagrodę im. ks. Stanisława Musiała ustanowił Klub Chrześcijan i Żydów „Przymierze”. Wyboru laureatów dokonuje Kapituła, której przewodniczy Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Fundatorami Nagrody są Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Prezydent Miasta Krakowa, Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie oraz fundacja Jewish Community Centre (JCC Krakow). Nagroda jest przyznawana w dwóch kategoriach: za twórczość promującą ducha dialogu i współpracy chrześcijańsko-żydowskiej i polsko-żydowskiej oraz za podejmowanie inicjatyw społecznych na rzecz pojednania.
Patron Nagrody, ks. Stanisław Musiał SJ (1938–2004), był jednym z najważniejszych rzeczników dialogu chrześcijańsko-żydowskiego w Polsce. Konsekwentnie sprzeciwiał się antysemityzmowi i ksenofobii, za co został uhonorowany m.in. Nagrodą im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej. Był wieloletnim redaktorem „Tygodnika Powszechnego”, publikował także w „Gazecie Wyborczej”, „Wprost”, „Polin” i „Midraszu”. Ks. Musiał był też autorem ważnej książki piętnującej grzech antysemityzmu pt. „Czarne jest czarne”. Po jego śmierci, z inicjatywy krakowskiej społeczności żydowskiej, na cmentarzu żydowskim w Krakowie przy ul. Miodowej odsłonięto tablicę poświęconą jego pamięci.
W ubiegłych latach laureatami Nagrody zostali: prof. Jan Błoński oraz Miasto i Gmina Chmielnik, prof. Joanna Tokarska-Bakir i Bogdan Białek, prof. prof. Bożena i Jerzy Wyrozumscy oraz Tomasz Pietrasiewicz i Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, Anna Lebet-Minakowska i ks. Manfred Deselaers, Stefan Wilkanowicz i nieformalna Grupa Przyjaciół z Olkusza (Ireneusz Cieślik, Olgerd Dziechciarz, Krzysztof Kocjan, Dariusz Rozmus), prof. Stanisław Krajewski i Mirosław Skrzypczyk, ks. Romuald Jakub Weksler-Waszkinel i Zofia Radzikowska, prof. Jan Małecki i prof. Aleksander Skotnicki, Bella Szwarcman-Czarnota i prof. Wacław Wierzbieniec, ks. prof. Michał Czajkowski i Urszula Antosz-Rekucka, abp Henryk Muszyński i Adam Bartosz, prof. Jan Grosfeld i Dariusz Popiela, Marian Turski i Anna Brzyska, Karolina Panz i Wioleta Szczepocka, Małgorzata Międzobrodzka i Agnieszka Mysakowska, Robert Szuchta i Agnieszka Cahn oraz kard. Grzegorz Ryś i s. Katarzyna Kowalska.
Klub Chrześcijan i Żydów „Przymierze” skupia osoby z różnych środowisk chrześcijańskich i żydowskich. Angażuje się w działania na rzecz dialogu, w tym w organizację obchodów Dnia Judaizmu w Kościele katolickim, a także informuje o wydarzeniach dotyczących relacji chrześcijańsko-żydowskich poprzez newsletter i media społecznościowe.